Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Inhoud

Algemeen

De paragraaf weerstandsvermogen geeft inzicht in:

  • de mate waarin de gemeente belangrijke financiële risico’s loopt;
  • de financiële buffer (weerstandscapaciteit) die zij daarvoor achter de hand heeft.

Voor een beoordeling van het weerstandsvermogen worden in deze paragraaf de bedoelde risico’s geconfronteerd met de aanwezige weerstandscapaciteit.

1. Weerstandscapaciteit

Met weerstandscapaciteit worden al die elementen bedoeld waarmee tegenvallers kunnen worden opgevangen, zonder dat het beleid moet worden aangepast. Door de financiële risico's te beheersen en het weerstandsvermogen hierop af te stemmen, moet worden voorkomen dat elke nieuwe financiële tegenvaller dwingt tot bezuinigen.
De weerstandscapaciteit wordt onderverdeeld in structurele en incidentele weerstandcapaciteit. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit structurele middelen in de begroting waarmee optredende risico’s kunnen worden opgevangen. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit vrij besteedbare middelen die eenmalig kunnen worden aangewend.

bedragen x € 1.000
Bepaling van de weerstandscapaciteit
Incidentele weerstandscapaciteit
Rekeningresultaat Het positieve resultaat. 8
Vrij aanwendbare algemene reserve De algemene reserve is de reserve waaraan de raad geen specifieke bestemming heeft gegeven en die een financiële bufferfunctie heeft. Op dit moment is hiervan nog niets bestemd. 8.795
Bestemmingsreserves Deze reserves zijn beklemd. 0
Stille reserves effecten De stille reserve in deze financiële vaste activa wordt niet meegenomen in de berekening, omdat de verhandelbaarheid van deze aandelen (Alliander, Vitens, BNG en ROVA) zeer beperkt is. 0
Stille reserves activa Deze stille reserve bestaat uit de bezittingen waarvan de waarde bij verkoop hoger is dan de boekwaarde. Op basis van ervaring zetten we een derde deel in. 959
Totaal incidentele weerstandscapaciteit 9.762
Structurele weerstandscapaciteit
Onbenutte belastingcapaciteit Hieronder wordt voor de OZB de ruimte opgenomen die er is tussen onze eigen tarieven en de normtarieven voor de zogenaamde artikel 12 gemeenten. De overige belastingen/heffingen zijn kostendekkend of van geringe betekenis. 1.391
Rentebaten algemene reserve vrij besteedbaar Aangezien er geen rente meer toegevoegd wordt aan de reserves is inzet niet mogelijk. 0
Onvoorzien (structureel) 200
Totaal structurele weerstandscapaciteit 1.591
Totaal beschikbare weerstandscapaciteit 11.353

2. Risico's

Het hebben van risico’s is inherent aan het uitoefenen van een organisatie zoals een gemeente. Het is echter van belang deze risico’s te kennen en hier adequate maatregelen voor te treffen (verzekeren) dan wel risico’s te wegen bij het aangaan ervan of hier tijdig op in te spelen.
Een overzicht van de risico’s wordt steeds geactualiseerd. De 25 belangrijkste risico’s worden beschreven en gekwantificeerd. De tien grootste worden afzonderlijk genoemd.
Bij een zekerheidsniveau van 99% is de aan te houden reserve voor de gemeente Aalten volgens de nieuwe berekening € 5,9 miljoen. Dit houdt in dat, als de gemeente Aalten dit bedrag als reserve op haar balans aanhoudt, zij in 99 van de 100 jaar voldoende reserves heeft om de schades op te vangen, maar in één jaar is er niet genoeg. In de begroting zijn de meest actuele risico’s opgenomen.

Risico Mogelijk gevolg %
Budgettaire tekorten bij partijen waar gemeentelijke taken zijn neergelegd Politieke druk om financiële steun te bieden 8,60%
Uitvoering van raadsbesluit inzake regionale (en lokale) woonagenda en kernenfoto's Door demografische ontwikkelingen andere 6,50%
vastgoedvraag, hierdoor waardedaling
Essenziekte, droogte, eikenprocessierups eikenbomen (>50%)=> veel dode bomen Kappen bomen 5,80%
Financieel
Budget- Participatiewet Overschrijding budget 5,40%
Beleid aanpassen
Budget- Jeugdzorg Overschrijding budget 5,40%
Beleid aanpassen
Budget - Wmo Overschrijding budget 5,40%
Beleid aanpassen
Virusaanvallen op ICT-gebied Dataverlies 5,40%
Uitval /verlies van productie (algemeen)
Algemene uitkering - bezuiniging Rijk Financieel (bezuinigingen of belasting omhoog) 4,30%
Regionale afstemming in het sociale domein Financieel - zeggenschap - bevoegdheden 4,30%
Aanstellingstermijnen van Onverwachte bestuursopdrachten waarvoor geen of onvoldoende gelden beschikbaar zijn 4,30%
raadsleden
Totaal van de tien grootste risico’s (55% van het totale risicoprofiel) 2.900
Totaal overige risico’s (45% van het totale risicoprofiel) 2.400
Totaal alle risico’s 5.300

Het terugbrengen van de reserves naar dit niveau is niet wenselijk, aangezien er niet voorzienbare toekomstige ontwikkelingen zijn die mogelijk leiden tot additionele risico’s in de toekomst. Een aanvullende buffer is daarom gewenst. Deze noodzakelijke buffer is op basis van ervaring opgenomen voor een bedrag van het begrotingstotaal. Dit komt neer op een buffer van € 6,5 miljoen.

COVID-19
Hoe groot de financiële impact wordt, is nu onmogelijk te bepalen. We monitoren onze risico’s en die van onze partners voortdurend. Onze organisatie loopt vooralsnog geen risico voor de continuïteit. We bewaken onze liquiditeitspositie goed en nemen zo nodig maatregelen om onze taken gedurende deze crisis zo goed mogelijk te blijven uitvoeren.

3. Weerstandsvermogen

Het vermogen van een gemeente om tegenvallers op te vangen zonder dat de continuïteit van deze gemeente in gevaar komt. Dit wordt uitgedrukt als de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van onze gemeente voor het begrotingsjaar, maar ook voor de meerjarenraming.

Ratio weerstandsvermogen 2021 =
Weerstandscapaciteit, incidenteel 9.762
Weerstandscapaciteit, structureel 1.591
Totaal beschikbare weerstandscapaciteit 11.353
Gekwantificeerde risico’s 5.900
Buffer Aalten norm 6.500
Totale benodigde weerstandscapaciteit 12.400
Saldo/overschot -1.047
Ratio onder andere gehanteerd door provincie 0,92
>2 0 1,0 - 1,4 0 0,6 - 0,8 0 Matig
1,4 - 2,0 0 0,8 - 1,0 0 < 0,6 0

De uitkomst van de ratio (0,92) is matig en is ten opzichte van de jaarrekening (1,15 voldoende) gedaald. De benodigde weerstandscapaciteit is nagenoeg gelijk gebleven, maar de beschikbare weerstandscapaciteit is flink gedaald. Het geraamde negatieve rekening resultaat 2020 (€ 2,3 miljoen) zorgt voor de grote daling van de incidentele weerstandscapaciteit. Daarnaast veroorzaakt het verhogen van de OZB een daling van de onbenutte belastingcapaciteit en daarmee een daling van de structurele weerstandscapaciteit.
Hierbij moet opgemerkt worden dat deze ratio altijd een momentopname betreft, maar dit is wel een duidelijk signaal dat we met concrete maatregelen voor de komende jaren moeten komen.

Verplichte kengetallen

Onderstaande kengetallen helpen bij het verkrijgen van inzicht in de financiële positie van een gemeente. Deze kengetallen geven aan hoe we er als gemeente voor staan. De categorieën zijn gebaseerd op de norm van de provincie (groen is voldoende, oranje matig en rood onvoldoende).

Verplichte kengetallen Werkelijk 2019 Raming na wijziging 2020 Begroot 2021 Begroot 2022 Begroot 2023 Begroot 2024
1a. Netto schuldquote (NS) 42,6% 52,9% 61,0% 60,4% 58,4% 56,1%
1b. NS gecorrigeerd voor alle leningen 25,5% 38,6% 46,6% 47,4% 47,1% 46,4%
2. Solvabiliteitsratio 31,9% 23,9% 23,0% 22,5% 21,5% 20,4%
3. Structurele exploitatieruimte -1,5% -5,4% 1,6% -1,0% -2,5% -2,4%
4. Grondexploitatie 3,1% 2,1% 1,2% 1,4% 1,4% 1,4%
5. Belastingcapaciteit 75,4% 73,0% 77,4% 77,4% 77,4% 77,4%

Toelichting verplichte kengetallen

De solvabiliteitsratio geeft de verhouding weer van het eigen vermogen ten opzichte van het totaal vermogen. Oftewel in hoeverre gemeentelijke bezittingen met eigen middelen betaald zijn. Het kengetal structurele exploitatieruimte geeft weer of de begroting in meerjarig opzicht structureel sluitend is.
De komende jaren neemt ons eigen vermogen af, als gevolg van de voorlopige meerjarige tekorten (zie geprognosticeerde balans). Dit heeft een negatief effect op zowel de solvabiliteitsratio als de structurele exploitatieruimte. Zoals in de inleiding aangegeven heeft het college de organisatie opgedragen om na te gaan denken over mogelijke ombuigingen/besparingen voor de begroting 2022. Dit heeft een positief effect op beide kengetallen.

Norm provincie Gelderland Categorie A Categorie B Categorie C
1a. Netto schuldquote (NS) tot 90% tussen 90% tot 135% hoger dan 135%
1b. NS gecorrigeerd voor alle leningen tot 90% tussen 90% tot 135% hoger dan 135%
2. Solvabiliteitsratio hoger dan 50% tussen 20% tot 50% kleiner dan 20%
3. Structurele exploitatieruimte begroting en meer-jaren hoger dan 0% begroting of meerjaren hoger dan 0% begroting en meer-jaren kleiner dan 0%
4. Grondexploitatie tot 20% tussen 20% tot 35% hoger dan 35%
5. Belastingcapaciteit tot 95% tussen 95% tot 105% hoger dan 105%
Publicatiedatum: 07-06-2021

Inhoud